Ankara'da Bipolar Bozukluk Tedavisi ve Takibi

Bipolar bozukluk nedir?

Eski adıyla manik depresif hastalık olarak bilinen bipolar bozuklukta, ruh hâli olağan dalgalanmaların çok ötesinde, günler ya da haftalar süren dönemler hâlinde değişir. Dönemlerin arasında kişi çoğu zaman tamamen iyi olabilir. Hastalık sıklıkla geç ergenlik ve genç yetişkinlikte başlar.

Mani, hipomani ve depresyon belirtileri

Mani ya da hipomani döneminde

• Az uykuyla yorulmadan uzun süre aktif kalma
• Hızlı konuşma, düşüncelerin yarışması
• Kendini olağanüstü yetenekli ya da önemli hissetme
• Aşırı harcama, düşüncesizce yatırım ya da riskli davranışlar
• Tahammülsüzlük ve öfke patlamaları

Depresyon döneminde

Çökkünlük, enerji kaybı, aşırı uyuma ya da uykusuzluk, isteksizlik ve umutsuzluk görülür. Bipolar bozukluğu olan pek çok kişi ilk kez depresyon dönemiyle başvurur; bu nedenle geçmişteki yükselme dönemlerinin sorulması tanı için kritiktir.

Tanıda dikkat edilenler

Hipomani dönemleri kişi tarafından "çok iyi hissettiğim zamanlar" olarak hatırlanabilir ve hastalık belirtisi olarak görülmeyebilir. Psikiyatrist, kişinin yakınlarından da bilgi alarak dönemlerin süresini, sıklığını ve şiddetini belirlemeye çalışır. Tiroit hastalıkları, madde kullanımı ve bazı ilaçlar da benzer tablolar oluşturabileceği için bunlar dışlanır.

Bipolar bozuklukta tedavi

Duygudurum dengeleyici ilaçlar

Tedavinin temelini, hem yeni dönemleri önleyen hem de mevcut dönemi yatıştıran duygudurum dengeleyici ilaçlar oluşturur. Bazı ilaçlar kanda düzey ölçümü ve düzenli tahlil takibi gerektirir. Kişi kendini iyi hissetse bile ilacı bırakmamalıdır; ilacın kesilmesi yeni bir dönemin en sık nedenlerinden biridir.

Psikoeğitim ve psikoterapi

Hastalığı tanımak, erken uyarı belirtilerini (uykunun azalması, aşırı konuşkanlık gibi) fark etmek ve bir kriz planı oluşturmak tekrarları azaltır. Ailenin de bu eğitime katılması önerilir.

Düzenli yaşam ritmi

Her gün aynı saatlerde uyumak ve uyanmak, alkol ve uyarıcı maddelerden uzak durmak, gece vardiyalarını mümkün olduğunca azaltmak dengeyi korumaya yardım eder.

Erken uyarı işaretlerini tanımak

Bipolar bozuklukta yeni bir dönemin başladığını gösteren işaretler kişiden kişiye değişir ama çoğu zaman benzer bir sırayla ortaya çıkar. Mani dönemi öncesinde uyku ihtiyacının azalması, plan ve fikirlerin çoğalması, konuşkanlığın artması ve harcamaların yükselmesi sık görülür. Depresyon öncesinde ise uykunun uzaması, sosyal ortamlardan çekilme ve isteksizlik belirginleşir.

Kişinin ve ailesinin bu işaretleri bir liste hâlinde yazması ve fark edildiğinde psikiyatristle hemen iletişime geçmesi, dönemi başlamadan önlemenin ya da hafif atlatmanın en etkili yoludur. Bir ruh hâli günlüğü tutmak, uyku saatlerini ve günlük enerjiyi kaydetmek bu işaretleri fark etmeyi kolaylaştırır.

Bipolar bozukluk hakkında yanlış bilinenler

• "Ruh hâli gün içinde değişen herkes bipolardır." Bipolar bozuklukta dönemler günler ya da haftalar sürer; saatlik duygu değişimleri farklı bir durumdur.
• "Kendini iyi hissedince ilaç bırakılabilir." İyilik dönemi ilacın işe yaradığını gösterir; bırakmak yeni bir dönemi tetikleyebilir.
• "Bipolar bozukluğu olan kişiler çalışamaz." Düzenli tedaviyle kişilerin büyük çoğunluğu mesleğini sürdürür.
• "Mani dönemi keyifli bir dönemdir." Mani, kişinin ve ailesinin hayatında ciddi maddi ve sosyal kayıplara yol açabilir.

Aileler için öneriler

Bipolar bozukluğun tedavisinde ailenin rolü çok değerlidir. Hastalık hakkında bilgi edinmek, dönemleri kişisel bir tutum olarak değil hastalık belirtisi olarak görmek ve suçlayıcı bir dil kullanmamak ilişkilerin korunmasına yardım eder. Mani dönemlerinde mali kararların ertelenmesi, kredi kartı kullanımının sınırlandırılması gibi önlemler önceden, iyilik döneminde birlikte konuşulmalıdır.

Ailenin de destek alması önemlidir. Uzun süreli bir hastalıkla yaşamak yorucu olabilir; aile görüşmeleri ve psikoeğitim programları bu yükü hafifletir.

Bipolar bozukluğun türleri

Bipolar bozukluk tek tip değildir. Bipolar I bozuklukta en az bir tam mani dönemi yaşanmıştır; mani dönemleri günlerce sürer, kişinin hayatını ciddi biçimde etkiler ve bazen hastanede tedavi gerektirir. Bipolar II bozuklukta ise tam mani yerine daha hafif yükselme dönemleri (hipomani) ve belirgin depresyon dönemleri görülür; hipomani çoğu zaman fark edilmediği için tanı gecikebilir.

Siklotimik bozuklukta ise iki yıl ya da daha uzun süren, hafif yükselme ve çöküşlerle giden dalgalı bir seyir vardır. Tür ayrımı, ilaç seçimini ve takip sıklığını belirlediği için ayrıntılı bir psikiyatrik değerlendirme gerektirir.

İlk kez tanı aldıysanız

Bipolar bozukluk tanısı almak pek çok kişi ve aile için ilk başta korkutucu olabilir. Bu dönemde hastalık hakkında doğru bilgi edinmek, sorularınızı psikiyatristinize çekinmeden sormak ve tedavi planını birlikte oluşturmak çok önemlidir. Tanının, yıllardır anlam veremediğiniz dalgalanmaların açıklaması olduğunu ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabildiğini bilmek rahatlatıcıdır.

İlk yıl genellikle ilacın ve dozun ayarlandığı, kişinin kendi erken uyarı işaretlerini öğrendiği bir dönemdir. Bu dönemde kontrol görüşmeleri daha sık yapılır; denge sağlandıkça görüşmeler seyrekleşir.

Ankara'da bipolar bozukluk takibi

Bipolar bozukluk uzun soluklu takip gerektirdiği için ulaşılabilir ve süreklilik sağlayabileceğiniz bir Ankara psikiyatri doktoru seçmek önemlidir. Kan düzeyi takipleri, kontrol görüşmeleri ve ilaç değişiklikleri düzenli aralıklarla planlanır. Ağır mani dönemlerinde kısa süreli hastane yatışı gerekebilir.

Sık sorulan sorular