Ankara'da Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Tedavisi

TSSB nedir?

Trafik kazası, deprem, yangın, saldırı, ani ölüm haberi ya da ağır bir hastalık gibi olaylar sonrasında ilk günlerde yoğun korku, uykusuzluk ve olayı tekrar tekrar düşünmek olağan bir tepkidir. Bu belirtiler çoğu kişide haftalar içinde azalır. Belirtiler bir aydan uzun sürer ve hayatı kısıtlarsa travma sonrası stres bozukluğundan söz edilir.

Dört temel belirti grubu

• Yeniden yaşantılama: istem dışı anılar, kabuslar, olay oluyormuş gibi hissetme
• Kaçınma: olayı hatırlatan yerlerden, kişilerden, konuşmalardan uzak durma
• Düşünce ve duygularda olumsuz değişim: suçluluk, utanç, kopukluk, dünyaya güvenin kaybı
• Aşırı uyarılmışlık: irkilme, sürekli tetikte olma, uykusuzluk, öfke

TSSB tedavisi

Travma odaklı psikoterapiler

Travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ve göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme gibi yöntemler, TSSB'de en güçlü kanıta sahip tedavilerdir. Bu terapiler, travmatik anının güvenli bir ortamda işlenerek yoğunluğunu yitirmesini sağlar.

İlaç tedavisi

Belirtiler yoğunsa ya da depresyon eşlik ediyorsa psikiyatrist ilaç tedavisi başlatabilir. Kabuslar ve uyku sorunları için ek düzenlemeler yapılabilir. Alkolle "rahatlama" çabası belirtileri uzun vadede ağırlaştırır.

Destek ağı

Güvenilir kişilerle olayı paylaşabilmek, rutinlere geri dönmek ve fiziksel aktivite iyileşmeyi destekler.

İlk haftalarda yaşananlar normal mi?

Ağır bir olaydan sonraki ilk günlerde ve haftalarda uykusuzluk, olayı tekrar tekrar düşünmek, irkilmek, ağlama nöbetleri ya da duygusal donukluk yaşamak olağan tepkilerdir. Bu dönemde kişinin güvende olduğunu hissetmesi, temel ihtiyaçlarının karşılanması ve yakınlarıyla bağ kurması en önemli desteklerdir. Belirtiler çoğu kişide zamanla kendiliğinden azalır.

Ancak belirtiler bir aydan uzun sürüyor, giderek artıyor, kişi işine ya da evdeki sorumluluklarına dönemiyorsa ya da alkol ve sakinleştiricilere başvurmaya başlamışsa değerlendirme ertelenmemelidir.

Travma hakkında yanlış bilinenler

• "Zaman her şeyin ilacıdır." Pek çok kişi zamanla iyileşir; ancak TSSB gelişmişse tedavi edilmeden yıllarca sürebilir.
• "Güçlü insanlar travmadan etkilenmez." TSSB'nin gelişmesi olayın ağırlığına, kişinin o andaki koşullarına ve destek ağına bağlıdır; güçle ilgisi yoktur.
• "Unutmaya çalışmak en iyisidir." Bastırılan anılar daha yoğun biçimde geri dönebilir.
• "Olaya tanık olanlar etkilenmez." Bir olaya tanık olmak ya da yakınının başına geldiğini öğrenmek de TSSB'ye yol açabilir.

Yakınlar ne yapabilir?

Travma yaşamış bir yakınınıza en büyük destek, yanında olmak ve onu konuşmaya zorlamadan dinlemeye hazır olduğunuzu göstermektir. Öfke patlamaları, irkilmeler ve uzaklaşma hastalığın belirtileridir; kişisel algılanmamalıdır. Günlük rutinlerin sürdürülmesine yardım etmek, uyku ve beslenmeyi desteklemek ve profesyonel yardıma ulaşmasını kolaylaştırmak iyileşmeyi hızlandırır.

Tedavi süreci nasıl ilerler?

TSSB tedavisinin ilk aşaması güven ve dengeyi sağlamaktır. Kişiye belirtilerin neden oluştuğu anlatılır, uyku ve günlük rutinler düzenlenir, yoğun duygularla baş etmek için nefes ve topraklama gibi beceriler öğretilir. Bu temel oluştuktan sonra travma odaklı çalışmaya geçilir: travmatik anı, güvenli bir ortamda ve kişinin kontrolünde, adım adım işlenir.

Çoğu kişide birkaç ay içinde kabuslar azalır, irkilmeler hafifler ve kişi kaçındığı yerlere ve etkinliklere geri dönebilir. Eşlik eden depresyon ya da uyku sorunları için ilaç tedavisi bu süreci destekleyebilir.

Travmanın bedene ve ilişkilere etkisi

Travma sonrası stres yalnızca zihni değil bedeni de etkiler. Sürekli tetikte olma hâli kas gerginliğine, baş ağrılarına, mide yakınmalarına ve yorgunluğa yol açabilir. Uyku bozuklukları, kabuslar ve gece uyanmaları gündüz işlevselliğini düşürür. Kişi kalabalık yerlerde, ani seslerde ya da olayı hatırlatan kokularda yoğun huzursuzluk hissedebilir.

İlişkilerde ise uzaklaşma, duygusal kopukluk ve öfke patlamaları görülebilir. Kişi sevdiklerine yakın olmak istese de bunu yapmakta zorlanabilir. Bu belirtiler tedaviyle hafifledikçe ilişkiler de yeniden güçlenir. Travmatik olayın üzerinden uzun zaman geçmiş olsa bile tedaviye başlamak için geç değildir; yıllar sonra başlanan tedavilerde de belirgin düzelme görülür.

Travmayı yaşayan kişinin yanında bulunan yakınların da yorulabileceği unutulmamalıdır. Aile üyelerinin kendi yaşadıkları sıkıntıyı paylaşabilecekleri destek alması, evdeki dengeyi korumaya yardım eder.

Ankara'da travma sonrası destek

Ankara'da TSSB değerlendirmesi ve tedavisi psikiyatri polikliniklerinde ve psikiyatristlerin muayenehanelerinde yapılır. Travma odaklı terapi uygulayan uzmanlarla birlikte çalışmak tedavinin başarısını artırır. Olaydan hemen sonra yoğun destek gerektiren durumlarda acil psikiyatri hizmetlerine başvurulabilir.

Sık sorulan sorular