Çamlıdere Psikiyatrist ve Psikiyatri Doktoru

Bu sayfanın konusu: Derealizasyon ve depersonalizasyon

"Her şey bir film gibi", "Sanki kendimi dışarıdan izliyorum" diye anlatılan bu tuhaf his, yaşayanları çoğu zaman çok korkutur. Çamlıdere'de psikiyatrist arayanlar için derealizasyon ve depersonalizasyonun ne olduğunu ve nasıl ele alındığını anlatıyoruz.

Ne yaşanır?

Depersonalizasyonda kişi kendi bedenine, düşüncelerine ya da duygularına yabancılaşır; robot gibi hissettiğini, sesinin kendisine ait gelmediğini anlatabilir. Derealizasyonda ise çevre gerçek dışı, sisli, uzak ya da iki boyutlu görünür. Önemli bir özellik, kişinin bu hislerin "gerçek olmadığının" farkında olmasıdır; gerçeklik değerlendirmesi bozulmamıştır. Kısa süreli yaşantılar yoğun stres, uykusuzluk ya da panik atak sırasında pek çok kişide görülür. Belirtiler sürekli hâle gelip günlük hayatı bozuyorsa ayrı bir bozukluk olarak değerlendirilir.

Neler tetikleyebilir?

• Uzun süren yoğun stres ya da travmatik yaşantılar
• Panik ataklar ve yüksek kaygı
• Ciddi uykusuzluk
• Esrar ve diğer maddelerin kullanımı
• Depresyon

Tedavi ve baş etme

Değerlendirmede önce eşlik eden kaygı, panik, depresyon ya da madde kullanımı araştırılır; gerekirse bedensel nedenler için tetkik yapılır. Bilişsel davranışçı terapi, bu hislere dair felaket yorumlarını ("delirecek miyim?") azaltmada ve hislere odaklanmayı kırmada etkilidir. Kaygı ya da depresyon tedavi edildiğinde derealizasyon da çoğu zaman geriler. Korkuyla his üzerine sürekli düşünmek onu besler; dikkatinizi çevredeki somut ayrıntılara vermek ve düzenli uyumak yardımcı olur.

Korkunun kısır döngüsü

Derealizasyon yaşayan pek çok kişi bu hissin aklını kaybetmenin işareti olduğundan korkar. Bu korku kaygıyı artırır, artan kaygı da hissi yoğunlaştırır. Kişi sürekli "şimdi nasılım?" diye kendini kontrol etmeye başlar; aynaya bakar, çevreyi tekrar tekrar sınar. Bu kontrol davranışları dikkati hisse kilitlediği için belirtileri sürdürür. Terapide bu döngüyü anlamak ve kontrol davranışlarını azaltmak, iyileşmenin en önemli adımlarındandır.

Günlük hayatta yapılabilecekler

• Düzenli uyuyun; uykusuzluk belirtileri belirgin biçimde artırır.
• Kafein ve alkolü azaltın, esrar ve benzeri maddelerden uzak durun.
• His geldiğinde çevredeki somut ayrıntılara odaklanın: beş nesne, dört ses, üç dokunuş.
• Kaçındığınız ortamlara adım adım geri dönün.
• Gün içinde fiziksel etkinlik yapın.

Çamlıdere'de psikiyatriste başvuru

Çamlıdere'de yaşayanlar psikiyatri polikliniklerine ya da muayenehanelere randevuyla başvurabilir. İlk değerlendirme yüz yüze önerilir; takip görüşmeleri uygun durumlarda online yapılabilir. Belirtilerin hangi durumlarda arttığını ve azaldığını birkaç gün boyunca not etmek, görüşmede çok işe yarar.

Sık sorulan sorular