Gölbaşı Psikiyatrist ve Psikiyatri Doktoru

Bu sayfanın konusu: Kronik ağrı ve bedensel belirtiler

Aylardır süren bel ve boyun ağrısı, yaygın kas ağrıları ya da tetkiklerde açıklanamayan bedensel yakınmalar, yalnız bedeni değil ruh hâlini de derinden etkiler. Ağrı ile ruh sağlığı arasındaki ilişki iki yönlüdür ve birlikte tedavi edildiğinde sonuçlar çok daha iyidir. Gölbaşı'nda psikiyatrist arayanlar için kronik ağrı ve bedensel belirtileri anlatıyoruz.

Ağrı ve ruh sağlığı nasıl bağlantılı?

Ağrı yalnızca dokudaki bir sinyal değil, beyinde işlenen bir deneyimdir. Uzun süren ağrı uyku düzenini bozar, hareketi kısıtlar, işi ve sosyal yaşamı daraltır; bu da zamanla kaygı ve depresyona zemin hazırlar. Tersine, depresyon ve kaygı beynin ağrıyı algılama biçimini değiştirerek ağrıyı daha yoğun ve dayanılmaz hâle getirir. Kronik ağrı yaşayan kişilerin önemli bir bölümünde depresyon ya da kaygı bozukluğu bulunur.

Sık görülen tablolar

Fibromiyalji: vücudun pek çok bölgesinde yaygın ağrı, hassasiyet, yorgunluk, uyku bozukluğu ve odaklanma güçlüğüyle seyreder.

Gerilim tipi baş ağrısı ve kronik bel-boyun ağrısı: stres ve uzun süreli kas gerginliğiyle sıkı ilişkilidir.

Huzursuz bağırsak sendromu: karın ağrısı, şişkinlik ve dışkılama düzensizliği stresle belirgin biçimde artar.

Bedensel belirti bozukluğu: tetkiklerle açıklanamayan ya da açıklanandan çok daha yoğun yaşanan bedensel yakınmaların kişinin düşüncelerini, zamanını ve kaygısını aşırı biçimde meşgul ettiği durumdur.

"Psikolojik" demek ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez

Kronik ağrıda ya da açıklanamayan bedensel belirtilerde psikiyatriste yönlendirilen pek çok kişi "Ağrımın uydurma olduğunu mu düşünüyorlar?" diye kırgınlık yaşar. Oysa psikiyatrik değerlendirme ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez; tam tersine ağrının kişinin hayatını nasıl etkilediğini ve ağrıyı artıran etkenleri bütüncül olarak ele almayı amaçlar. Ağrı gerçektir ve hem bedensel hem ruhsal yönleriyle tedavi edildiğinde daha iyi sonuç alınır.

Psikiyatrik değerlendirme

Psikiyatrist ağrının süresini, şiddetini, gün içindeki değişimini, uyku ve duygudurumla ilişkisini, kullanılan ağrı kesicileri ve daha önce yapılan tetkikleri değerlendirir. Depresyon, kaygı bozukluğu, travma geçmişi ve uyku bozuklukları araştırılır. Ağrı kesicilerin uzun süreli ve yüksek dozda kullanımı, bağımlılık ve "ilaca bağlı baş ağrısı" gibi sorunlar açısından gözden geçirilir. Fizik tedavi, nöroloji ya da algoloji (ağrı) uzmanıyla iş birliği yapılır.

Tedavi yaklaşımları

Kronik ağrıda en etkili yaklaşım çok yönlüdür. Bazı antidepresanlar, depresyon olmasa bile ağrı sinyallerinin işlenmesini düzenleyerek ağrıyı azaltabilir; özellikle fibromiyalji ve sinir kaynaklı ağrılarda kullanılır. Bilişsel davranışçı terapi ve kabul temelli yaklaşımlar, ağrıyla baş etme becerilerini artırır, ağrının hayatı yönetmesini engeller. Aşamalı ve düzenli fiziksel etkinlik, kasları güçlendirir ve ağrı eşiğini yükseltir. Uyku düzeninin iyileştirilmesi ağrıyı belirgin biçimde azaltır.

Ağrıyla yaşamayı kolaylaştıran alışkanlıklar

• "İyi günde aşırı yükleme, kötü günde tamamen hareketsizlik" döngüsünden kaçının; etkinlikleri günlere yayın.
• Her gün kısa ve düzenli yürüyüşler yapın; süreyi yavaş yavaş artırın.
• Gevşeme, nefes ve esneme egzersizlerini günlük rutininize ekleyin.
• Ağrı kesicileri hekiminizin önerdiği doz ve süre dışında kullanmayın.
• Ağrı dışında keyif veren etkinliklere bilinçli olarak zaman ayırın.

Ağrı ve uyku kısır döngüsü

Kronik ağrısı olan kişilerin çoğu uyku sorunları yaşar: ağrı uykuya dalmayı zorlaştırır, gece uyanmalara yol açar. Yetersiz uyku ise ertesi gün ağrı eşiğini düşürür ve ağrının daha yoğun hissedilmesine neden olur. Bu kısır döngüyü kırmak tedavinin önemli bir hedefidir.

Düzenli uyku-uyanma saatleri, gündüz uzun şekerlemelerden kaçınmak, yatmadan önce hafif esneme ve gevşeme egzersizleri, rahat bir yatak ve uygun yastık uykuyu destekler. Uyku ilaçları uzun süreli kullanımda bağımlılık ve düşme riski taşıdığı için kısa süreli ve hekim kontrolünde kullanılmalıdır. Bazı ağrı ve depresyon tedavilerinde kullanılan ilaçlar uykuyu da düzenleyebilir.

Ağrının aileye ve işe etkisi

Kronik ağrı kişinin aile içindeki rollerini, iş yaşamını ve sosyal ilişkilerini değiştirir. Kişi bir zamanlar kolayca yaptığı işleri yapamadığı için kendini değersiz ya da yük olarak hissedebilir. Aile üyeleri ise ya aşırı koruyucu davranabilir ya da ağrının görünmez olduğu için anlayışsız kalabilir.

Ağrının ailece konuşulması, yapılabilecek etkinliklerin birlikte planlanması ve kişinin bağımsızlığını destekleyen bir tutum, hem kişinin hem ailenin yükünü hafifletir. İş yerinde ise gerekli düzenlemeler (çalışma saatleri, ergonomik düzen, molalar) konusunda hekim raporu ve işverenle iletişim önemli olabilir.

Gölbaşı'nda psikiyatriste başvuru

Gölbaşı'nda yaşayanlar kronik ağrıya eşlik eden uyku sorunları, keyifsizlik ve kaygı ya da açıklanamayan bedensel belirtiler için psikiyatri polikliniklerine ya da muayenehanelere başvurabilir. Başvuruya önceki tetkik sonuçlarını ve kullandığınız ağrı kesicilerin listesini götürmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular