Pursaklar Psikiyatrist ve Psikiyatri Doktoru

Bu sayfanın konusu: Menopoz ve ruh sağlığı

Menopoza geçiş dönemi yalnızca sıcak basmaları ve adet düzensizliğiyle değil, duygudurum değişiklikleri, kaygı ve uyku sorunlarıyla da gelebilir. Bu dönemde yaşanan ruhsal değişiklikler gerçektir ve tedavi edilebilir. Pursaklar'da psikiyatrist arayanlar için menopoz döneminde ruh sağlığını anlatıyoruz.

Perimenopoz ve menopoz nedir?

Menopoz, adet döngülerinin en az bir yıl boyunca kesilmesiyle tanımlanır ve çoğu kadında kırklı yaşların sonu ile ellili yaşların başında gerçekleşir. Menopozdan önceki birkaç yıla perimenopoz denir; bu dönemde hormon düzeyleri düzensiz biçimde dalgalanır. Ruhsal belirtiler en sık bu geçiş döneminde ortaya çıkar. Ameliyatla yumurtalıkların alınması ya da bazı tedaviler sonrası menopoz aniden başlayabilir ve belirtiler daha yoğun olabilir.

Ruhsal belirtiler

• Alınganlık, ani duygu değişimleri, kolay ağlama
• Kaygıda artış, yeni başlayan çarpıntı ve huzursuzluk nöbetleri
• Keyifsizlik, isteksizlik, kendini değersiz hissetme
• Unutkanlık ve odaklanma güçlüğü ("beyin sisi")
• Gece terlemeleri nedeniyle bölünen uyku ve buna bağlı gündüz yorgunluğu
• Cinsel istekte azalma

Menopoz döneminde depresyon

Perimenopoz, kadınların depresyona yatkınlığının arttığı dönemlerden biridir. Daha önce depresyon, doğum sonrası depresyon ya da adet öncesi belirgin duygudurum değişiklikleri yaşamış kadınlarda risk daha yüksektir. Bu dönemde çocukların evden ayrılması, yaşlanan ebeveynlerin bakımı ve iş yükü gibi yaşam olayları da yükü artırır. Belirtiler iki haftadan uzun sürüyor ve günlük yaşamı etkiliyorsa bunu "menopozun doğal sonucu" diye geçiştirmemek gerekir.

Değerlendirme

Psikiyatrist belirtilerin ne zaman başladığını, adet düzenindeki değişikliklerle ilişkisini, uyku ve sıcak basmalarını, daha önceki ruhsal sorunları ve yaşam koşullarını ayrıntılı olarak değerlendirir. Tiroid hastalıkları, kansızlık ve vitamin eksiklikleri gibi benzer belirtilere yol açan durumlar için kan tahlilleri istenebilir. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla iş birliği, hormonal tedavi seçeneklerinin de birlikte değerlendirilmesini sağlar.

Tedavi seçenekleri

Hafif belirtilerde uyku düzeninin iyileştirilmesi, düzenli fiziksel etkinlik, alkol ve kafeinin azaltılması ve stres yönetimi önemli fayda sağlar. Bilişsel davranışçı terapi hem duygudurum belirtilerinde hem de sıcak basmaları ve uykusuzlukla baş etmede etkilidir. Depresyon ya da kaygı bozukluğu varsa psikiyatrist antidepresan tedavi önerebilir; bazı antidepresanlar sıcak basmalarını da azaltabilir. Hormon tedavisinin uygun olup olmadığına ise kadın hastalıkları uzmanıyla birlikte karar verilir.

Günlük yaşamda öneriler

• Yatak odasını serin tutun, katmanlı ve nefes alan kıyafetler tercih edin.
• Haftanın çoğu günü yürüyüş gibi düzenli bir etkinlik yapın.
• Akşam saatlerinde kafein ve alkolü azaltın.
• Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini açısından hekiminizle görüşün.
• Yaşadıklarınızı yakınlarınızla paylaşın; bu dönemi yalnız geçirmek zorunda değilsiniz.

Menopozda uyku sorunları

Gece terlemeleri ve sıcak basmaları uykuyu sık sık böler; buna eşlik eden kaygı ve hormonal değişiklikler uykuya dalmayı da zorlaştırabilir. Uzun süreli uykusuzluk ise duygudurumu, dikkati ve gün içindeki enerjiyi olumsuz etkiler. Yatak odasını serin, karanlık ve sessiz tutmak, pamuklu nevresimler kullanmak, yatmadan önce ılık bir duş almak ve akşam alkolden kaçınmak gece terlemelerini azaltabilir.

Uyku apnesi riski de menopozdan sonra artar; yüksek sesli horlama, uykuda nefes durması ve gündüz aşırı uykululuk varsa ayrıca değerlendirilmelidir. Uykusuzluğa yönelik bilişsel davranışçı terapi bu dönemde de ilaçsız ve etkili bir seçenektir.

Hayatın bu döneminde değişen roller

Menopoz dönemi çoğu zaman hayatta başka büyük değişikliklerle aynı zamana denk gelir: çocukların evden ayrılması, yaşlanan anne babaların bakımı, işte kariyerin farklı bir evresine geçiş ya da emekliliğin yaklaşması. Bu değişiklikler kayıp ve boşluk duygusuna, bazen de yeni başlangıçlar için bir fırsata dönüşebilir.

Kendi ihtiyaçlarını yıllarca ikinci plana atmış kadınlar için bu dönem, sağlıklarına, ilgi alanlarına ve ilişkilerine yeniden zaman ayırmak için bir dönüm noktası olabilir. Yaşadığı değişiklikleri arkadaşlarıyla ya da benzer deneyimleri olan kadınlarla paylaşmak, yalnızlık duygusunu azaltır.

Pursaklar'da psikiyatriste başvuru

Pursaklar'da yaşayanlar menopoz dönemine eşlik eden duygudurum değişiklikleri, kaygı ve uyku sorunları için psikiyatri polikliniklerine ya da muayenehanelere başvurabilir. Başvuruya adet düzeninizdeki değişiklikleri ve kullandığınız ilaçları not ederek gitmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular