Mamak Psikiyatrist ve Psikiyatri Doktoru

Bu sayfanın konusu: Psikiyatrik ilaçlar hakkında doğru bilinenler

"Bağımlılık yapar mı?", "Ömür boyu mu kullanacağım?", "Beni uyuşturur mu?" Psikiyatrik ilaç önerildiğinde akla gelen bu sorular çoğu zaman tedaviye başlamayı geciktirir. Mamak'ta psikiyatrist arayanlar için psikiyatrik ilaçlar hakkında doğru bilgileri sade bir dille anlatıyoruz.

Psikiyatrik ilaç grupları

Psikiyatride kullanılan ilaçlar başlıca beş grupta toplanır: antidepresanlar (depresyon, kaygı bozuklukları, panik, obsesif kompulsif bozukluk), duygudurum dengeleyiciler (bipolar bozukluk), antipsikotikler (şizofreni ve psikotik bozukluklar, bazı duygudurum bozuklukları), kaygı giderici ve uyku düzenleyici ilaçlar (kısa süreli kullanım için) ve dikkat eksikliği tedavisinde kullanılan ilaçlar. Her grubun etki biçimi, kullanım süresi ve izlem gereksinimi farklıdır; bu yüzden ilaç seçimi tanıya, kişinin yaşına, diğer hastalıklarına ve kullandığı diğer ilaçlara göre yapılır.

"Psikiyatrik ilaçlar bağımlılık yapar" doğru mu?

Antidepresanlar, duygudurum dengeleyiciler ve antipsikotikler bağımlılık yapmaz; kişi zamanla dozu artırma ihtiyacı duymaz ve ilacı "aramaz". Ancak bazı antidepresanlar birden kesildiğinde baş dönmesi, huzursuzluk, uykusuzluk ve grip benzeri yakınmalar görülebilir; bu bağımlılık değil, "kesilme belirtisidir" ve dozun yavaş azaltılmasıyla önlenir.

Bağımlılık riski, bazı sakinleştirici ve uyku ilaçlarında vardır. Bu nedenle bu ilaçlar kısa süreli ve hekimin belirlediği dozda kullanılır; uzun süreli kullanımdan kaçınılır.

Ne zaman etki eder, ne kadar kullanılır?

Antidepresanların etkisi hemen başlamaz; uyku ve iştahta düzelme birkaç gün içinde görülebilse de duygudurumdaki asıl iyileşme genellikle iki ila altı hafta içinde ortaya çıkar. Bu süre dolmadan "işe yaramıyor" diye bırakmak sık yapılan bir hatadır. İlk depresyon döneminde belirtiler düzeldikten sonra da tedavinin genellikle altı ay ile bir yıl daha sürdürülmesi önerilir; erken bırakmak hastalığın geri dönme riskini artırır. Tekrarlayan ya da süregiden hastalıklarda kullanım süresi daha uzun olabilir.

Yan etkiler ve izlem

Yan etkiler ilaca göre değişir. Antidepresanlarla ilk haftalarda bulantı, baş ağrısı, uyku değişiklikleri ve hafif huzursuzluk görülebilir; bunların çoğu birkaç hafta içinde azalır. Bazı ilaçlarda kilo artışı, cinsel işlevde değişiklikler ya da gündüz uykululuğu olabilir. Duygudurum dengeleyici ve antipsikotik kullananlarda kan tahlilleriyle düzenli izlem gerekir. Yan etkiler mutlaka hekimle paylaşılmalıdır; çoğu zaman doz ayarı ya da ilaç değişikliğiyle çözülür.

İlacı bırakmak

Psikiyatrik ilaçlar kendiliğinden ve birden kesilmemelidir. İlacı bırakma zamanı geldiğinde psikiyatrist dozu haftalar içinde, kademeli olarak azaltan bir plan yapar. Azaltma döneminde belirtilerin geri dönüp dönmediği izlenir. Bırakma kararı, iyileşmenin ne kadar süredir devam ettiği, daha önceki hastalık dönemlerinin sayısı ve kişinin yaşam koşulları birlikte değerlendirilerek verilir.

Gebelik, alkol ve diğer ilaçlar

• Gebelik planlıyorsanız ya da gebe olduğunuzu öğrendiyseniz ilacı kesmeden hemen hekiminizle görüşün.
• Psikiyatrik ilaçlarla birlikte alkol kullanımı ilacın etkisini değiştirir ve uyuşukluğu artırır; önerilmez.
• Bitkisel ürünler ve takviyeler de bazı ilaçlarla etkileşebilir; kullandığınız her şeyi hekiminize söyleyin.
• Başka bir hekime gittiğinizde kullandığınız psikiyatrik ilaçları mutlaka belirtin.

İlaç ve psikoterapi birlikte

Psikiyatrik ilaçlar belirtileri azaltarak kişinin günlük yaşamına dönmesini ve terapiden daha fazla yararlanmasını sağlar. Psikoterapi ise kişinin düşünce ve davranış kalıplarını değiştirerek hastalığın geri dönme riskini azaltır. Orta ve ağır depresyonda, kaygı bozukluklarında ve obsesif kompulsif bozuklukta ilaç ve terapinin birlikte kullanılması çoğu zaman tek başına herhangi birinden daha iyi sonuç verir.

İlaç kullanmak, kişinin kendi çabasının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Düzenli uyku, fiziksel etkinlik, alkolden uzak durmak ve sosyal destek, ilacın etkisini güçlendiren ve iyileşmeyi kalıcı kılan unsurlardır.

İlacı doğru kullanmak

• İlacı her gün aynı saatte almak, unutmayı azaltır; telefon hatırlatıcısı kullanabilirsiniz.
• Bir dozu unuttuysanız iki dozu birden almayın; ne yapacağınızı hekiminize ya da eczacınıza sorun.
• İyi hissettiğiniz günlerde de ilacı kesmeyin.
• Yan etkileri ve sorularınızı not alın, kontrol görüşmesinde paylaşın.
• İlaçlarınızı çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.
• Reçeteli ilaçlarınızı başkalarıyla paylaşmayın; size uygun olan ilaç başkasına zarar verebilir.

Mamak'ta psikiyatriste başvuru

Mamak'ta yaşayanlar ilaç tedavisiyle ilgili sorular, yan etkiler ya da ilacı bırakma planı için psikiyatri polikliniklerine ya da muayenehanelere başvurabilir. Kontrol görüşmesine kullandığınız tüm ilaçların listesiyle gitmek, en güvenli tedavi planının yapılmasını sağlar.

Sık sorulan sorular